Bat is oet: IJsclub Warffum viert 150-jarig bestaan

In het uiterste noorden van Groningen vieren het bestuur en de leden van IJsclub Warffum dit weekend het 150-jarig bestaan van hun vereniging. Bij de haast lenteachtige temperaturen van de afgelopen tijd is er vooralsnog weinig hoop dat oude tijden herleven. “Maar dat neemt niet weg dat we het jubileum niet ongemerkt voorbij laten gaan”, stelt voorzitter Egbert Jonkheer.

Een uitgebreid programma staat de leden zaterdag (13 december) te wachten. Voor de jeugd is er een elfspelentocht, met aansluitend een winterbioscoop. Voor de volwassenen is er eveneens een winters programma: snert, glühwein en koek moeten de gasten verleiden tot een bezoek aan de pop-up tentoonstelling in het lokale openluchtmuseum, vol attributen uit het depot van het museum en het rijke archief van de vereniging. Hoogtepunt van de middag is de presentatie van het boek ‘Bat is oet’, waarin het verleden van de vereniging en het Groninger schaatsen is vastgelegd.

Voor de niet-Groningse lezers: het bat is in de lokale taal een loopplank of trapje om van het ijs op de wal te komen. In vroeger tijden gingen het ijsclubbestuur, de burgemeester en autoriteiten gezamenlijk om tafel om te besluiten of die ‘oet’ kon, als het ijs sterk genoeg was. Zodra het bat oet was, kon er dus geschaatst worden. “Daarna ging de dorpsomroeper langs de scholen om te vertellen dat de kinderen ijsvrij kregen. Bij de kreet ‘Bat is oet!’ werd iedereen gek”, aldus Jonkheer.

De voorzitter en auteur van het boekje kan er vol passie over vertellen. Toen de geboren Kampenaar voor zijn werk als journalist in de akkerbouw in Warffum terechtkwam, is hij daar nooit meer vertrokken. Als echte schaatsliefhebber raakte hij als vanzelf ook bij de lokale ijsclub betrokken. Met het aanstaande jubileum was één en één al gauw twee en nam hij samen met een collega-journalist Louis Stiller het initiatief om het boekje over de club te schrijven.

In ‘Bat is oet’ kunnen geïnteresseerden onder meer lezen over het ontstaan van de landijsbaan in 1958, die er na veel vijven en zessen met hulp van subsidies en obligaties is gekomen. Nog altijd wordt het land gepacht van de kerk en kan er bij voldoende vorst worden geschaatst. Ook veel betrokken bestuursleden passeren de revue, die vaak dertig jaar of langer bij de club actief zijn geweest en op wie de vereniging met recht trots op is.

“We zijn flink in de weer geweest om allerlei informatie te verzamelen”, vertelt Jonkheer. “De club had meerdere kratten aan documentatie, met daarbij bijvoorbeeld ook de originele notulen van de oprichting in 1875. En natuurlijk hadden we hulp van de gemeenschap op Facebook en het Gronings archief.”

Uit dat archief is ook informatie opgedoken over de Noorder Rondritten, de natuurijsklassieker van 150 kilometer die IJsclub Warffum mede organiseert. “Ook al gaat de wedstrijd niet altijd langs Warffum, de toertocht wel. Om in Warffum te komen moet je namelijk op en neer langs een smal stuk. Daar zijn vaak veel scheuren en is het lastig om een mooie baan te maken”, legt Jonkheer uit. “Daarom noemen we ons soms ook wel het Dokkum van de Noorder Rondritten.”

Hoewel de wedstrijd in 1997 voor het laatst werd verreden, staat de vereniging elk jaar opnieuw klaar om op zoek te gaan naar opvolgers voor Arnold Stam en Neeke Smit, de winnaars van destijds. Het uitblijven van koud weer, ook dit jaar, is dan ook zeker geen reden voor de vereniging om op de lauweren te rusten. “We gaan ieder jaar nog met de abonnementen langs de deuren en zoeken zo de mensen op”, geeft Jonkheer aan. “Zij waarderen dat ook enorm en we zien dat ook terug als de ijsbaan open kan. Ook al is dat tegenwoordig maar voor een paar dagen per winter, als je geluk hebt.”

Op het kunstijs van Kardinge, een tiental kilometer verderop in Groningen, is de vereniging niet te vinden. Die activiteiten laten ze over aan andere verenigingen. “Wel organiseren we iedere winter drie zaterdagavonden waarop iedereen op vertoon van de lidmaatschapskaart gratis kan schaatsen. Daar wordt altijd goed gebruik van gemaakt”, stelt Jonkheer. Heel Warffum hoopt namelijk ook dit jaar weer op natuurijs, zodat het bat gauw weer oet kan.

Voor de liefhebbers: hte boek 'Bat is Oet' is te bestellen via deze link.