150 jaar De Vriendschap, ijsclub aan het populaire Nannewiid

Toen in Oudehaske IJsclub De Vriendschap werd opgericht, op 27 november 1875, was de telefoon nog niet eens uitgevonden. Zaterdag viert de Friese vereniging haar 150ste verjaardag, hopend dat snel weer geschaatst kan worden op hun Nannewijd.

Het Nannewiid, zoals de Friezen zeggen, is populair bij liefhebbers van natuurijs. Aan dat ondiepe meer, tussen Heerenveen en Joure, heeft IJsclub De Vriendschap zijn thuis. Als het een beetje vriest, ligt het water snel dicht en dat is bekend bij schaatsers uit de wijde omtrek. “Mensen komen uit het hele land bij ons schaatsen”, zegt Anne Merkuur, secretaris van De Vriendschap.

Als de winter een beetje doorzet, organiseert de ijsclub uit Oudehaske de Nannewiid-tocht, samen met de collega’s uit Sint Johannesga, aan de overkant van het meer. Ze maken een ronde van vijf kilometer sneeuwvrij, waarop naar hartelust kan worden geschaatst. De toertocht werd 18 keer georganiseerd, voor het laatst in 2012.

De drukste editie was in december 1978, toen 4360 schaatsers deelnamen. Het zag zwart van de mensen. “Heel Oudehaske stond vast met auto’s”, vertelt oud-voorzitter Kleis Oenema. “De politie kwam het ijs op en zei: je moet er wat aan doen! Maar wij konden niet weg, stonden met vijf man te stempelen. Het was zelfs zo druk dat de inkt op raakte. We moesten wat, dus hebben we verder gestempeld met het sap van mijn pruimtabak.”

Oenema is een natuurijsman van de oude stempel, die kwistig strooit met anekdotes. Hij runt thuis in Jubbega zijn Nostalgisch Schaatsmuseum, waar hij honderden oude schaatsen heeft liggen. “Die verzameling begon met de schaatsen van mijn schoonmoeder. Toen ze 73 was, kwam ze ten val op het Nannewiid. Niks kapot hoor, maar toen ze thuiskwam, gooide ze haar schaatsen in de schuur. ‘Die raak ik nooit meer aan!’ Zo is mijn hobby begonnen. Nu heb ik 658 paar verschillende schaatsen.”

Expositie in het Kulturhus

Komende zaterdag exposeert Oenema in het Kulturhus in Oudehaske. Kleis syn Redensmuseum is onderdeel van het anderhalve-eeuwfeest, waarmee De Vriendschap uitpakt. Voor de jeugd wordt een (kunststof) ijsbaantje neergelegd, waar volwassenen mogen aftrappen met een curlingwedstrijd. Na een ‘snertbuffet’ volgt een pubquiz, waaraan 25 teams meedoen, en daarna is het tijd voor muziek en dans. Op zondag kan de plaatselijke jeugd nog lekker komen schaatsen op de indoor-ijsbaan.

Met het feest laat De Vriendschap zien dat ze meer is dan een ijsclub. Jazeker, als het vriest, dan zorgen zij voor georganiseerd ijsvermaak op het Nannewiid. Daar hoort vaak ook een fakkeltocht bij, wat sfeer brengt in de avonduren. In de zomer houdt De Vriendschap onder meer een skeelertocht, of doet mee aan de playbackshow tijdens het dorpsfeest. “We doen graag leuke dingen voor het hele dorp”, zegt Merkuur.

De ijsclub werd op 27 november 1875 opgericht, door dertien schaatsvrienden uit Oudehaske en Haskehorne, die bijeenkwamen in herberg De Vrolijkheid. Het organiseren van (kortebaan)wedstrijden was een belangrijke bezigheid in die tijd, waarin broodrijders streden om prijzengeld. Clubgenoten Ale Dikkeboom en Thijs Klompmaker waren zelfs lokale helden, die beiden Nederlands kampioen op de kortebaan werden.

De Vriendschap heeft een rijke historie, met niet alleen schaats- maar ook grote arrensleewedstrijden. Het schaatsplezier staat voorop. Anno 2025 zijn zo’n 500 gezinnen uit Oudehaske lid van de lokale ijsclub. Het bestuur is springlevend en staat altijd klaar om recreanten veilig ijsvermaak te bieden zodra dat kan.

Speciale aandacht is er voor de jeugd, die nog maar weinig kans krijgt om te leren schaatsen op natuurijs. Merkuur: “Daarom denken we voorzichtig aan de aanleg van een skeelerbaan, want dat is bij de schooljeugd populair.” Voorlopig blijft het Nannewiid de plek waar het allemaal gebeurt, als het tenminste weer eens lekker vriest. Deze winter wellicht? “Ik schat de kans op 90 procent.”

Als het zo ver komt, rijdt Kleis Oenema na een goede nachtvorst meteen naar het Nannewiid. Niet meer om zelf te schaatsen, hij is bijna 80 jaar oud, maar wel om de sfeer op te snuiven. Zodra het kon, stapte hij vroeger op het ijs. Soms was hij eigenlijk iets te vlug, zoals in 1964. “Samen met een vriendinnetje was ik als een van de eersten op het ijs. Ik kende de situatie, toch zakten we er samen doorheen. Het is niet diep, maar we stonden wel tot ons middel in het water. IJskoud! Het vroor een graad of twaalf, op weg naar huis bevroren je kleren. Mijn moeder heeft ons met kleren en al onder de douche gezet om bij te komen. Om de beurt natuurlijk, niet tegelijk. Een week later had ik een dubbele longontsteking.”