KNSB op tournee met ‘parels’: alternatieve wedstrijdvormen

Hoe houd je schaatswedstrijden aantrekkelijk, met name voor de jeugd? Ter promotie van alternatieve wedstrijdvormen maakt de KNSB een ronde langs alle kunstijsbanen. “We willen de groep wedstrijdrijders weer groter maken.”

Schaatsparels op tournee? “Zo zou je het best kunnen noemen”, zegt Aron Marsman namens de KNSB. “We maken gebruik van goede voorbeelden in het land: wedstrijdvormen die aanslaan bij de jeugd. Die pareltjes hebben we verzameld en daarmee gaan we nu de boer op.”

Marsman deed afgelopen seizoen, als hbo-student sportkunde bij Windesheim, onderzoek naar alternatieve wedstrijdvormen in het langebaanschaatsen. In deze tak van sport draait het van oudsher om wie de snelste tijd rijdt over afstand x, y of z. Wanneer je niet tot de podiumkandidaten behoort, kan de lol er snel van afgaan.

De KNSB zag reden om hier onderzoek naar te doen. Het aantal schaatsers met een wedstrijdlicentie is de voorbije tien jaar flink gedaald. Nu kun je aan verschillende knoppen draaien om te proberen weer meer rijders aan de start te krijgen. Dat gebeurt bijvoorbeeld door het systeem van licenties en inschrijvingen voor wedstrijden eenvoudiger te maken. Hierover volgt later dit seizoen meer nieuws.

Op basis van instroom- en exitonderzoeken blijkt ook dat jeugdige schaatsers vaak afhaken, omdat ze er geen plezier meer in hebben. Hoe kun je dat voorkomen, wilden ze weten bij de KNSB. Daarom bezocht Aron vorige winter menig ijsbaan, hij bekeek wedstrijden, interviewde organisatoren, sprak met deelnemers en bundelde de ‘pareltjes’ in zijn scriptie.

Drie alternatieve wedstrijdvormen hebben hun succes al op enkele ijsbanen bewezen. Zij zijn als kansrijke parels opgevist. Dat zijn:

• Schat je tijd:
  Wie vooraf het best kan inschatten welke tijd hij/zij gaat rijden op een bepaalde afstand wint dit onderdeel. Dit stimuleert schaatsers om inzicht te krijgen in hun eigen prestaties. Het biedt deelnemers van verschillende niveaus gelijke kansen op een goede klassering. 
• Houd hem vlak:
  Iedere deelnemer rijdt twee keer een 500 meter. Na afloop worden de twee gereden tijden met elkaar vergeleken. Het absolute verschil tussen de eerste en tweede rit bepaalt de uitslag. De deelnemer met het kleinste tijdsverschil is winnaar. Dit stimuleert schaatsers om hun tempo goed in te delen en vergroot het inzicht in het eigen schaatsvermogen.
• Teamwedstrijden:
  Iedere deelnemer rijdt één of meerdere afstand(en) binnen zijn of haar categorie. Per afstand worden punten toegekend op basis van de eindklassering. Deze punten tellen mee voor het klassement van het team. Na afloop van alle afstanden worden de behaalde punten van alle teamleden opgeteld. Het team met het hoogste totaal aantal punten wint de wedstrijd.

Schat je tijd en Houd hem vlak zijn succesnummers bij de IJskonijn Cup in Haarlem. “Wat je bij al die wedstrijden ziet, is dat deelnemers lekker enthousiast zijn”, vertelt Marsman. “Het is een extra klassement, naast de traditionele wedstrijd om de snelste tijd. Elke deelnemer heeft dus een extra kans op een succesmomentje. Hoe mooi is dat?”

Het bekendste voorbeeld van een teamwedstrijd is het NK Clubs, maar ook op baanniveau worden ze toegepast, denk aan de Klaas Pander Trofee in Haarlem. Jong en oud strijden met elkaar voor een goed resultaat voor hun vereniging. Marsman: “Dat stimuleert het clubgevoel. Natuurlijk wil je aan het eind van de dag samen die cup omhoogtillen. Daarnaast houd je prijsuitreikingen per afstand en/of categorie.”

De drie alternatieve wedstrijdvormen zijn door Marsman gebundeld in een kant-en-klare handleiding voor wedstrijdorganisaties. Daarmee gaat de KNSB komend najaar alle kunstijsbanen langs, zodat baanverenigingen, –commissies en ook trainers er hun voordeel mee kunnen doen.

Marsman: “Liefst zien we dat op meerdere ijsbanen pilots worden gedaan met deze parels in de tweede helft van het seizoen. We hopen dat het zich als een olievlek over het land gaat verspreiden en dat ze vanaf 2027-2028 op veel plekken al gewoon op de wedstijdkalender staan.”

Bij het opzoeken van de baanverenigingen, -commissies en trainers wordt het geen eenrichtingsverkeer. Nieuwe ideeën over alternatieve wedstrijdvormen zijn welkom. “Zeker als daar in de praktijk al goede ervaringen mee zijn opgedaan, horen we dat graag”, zegt Marsman. “Zodat we ook díe parels weer kunnen delen met de rest van het land. En misschien ontstaan weer nieuwe ideeën als we in gesprek zijn met elkaar.”

Twee jaar terug introduceerde de KNSB ook de Algemene Nederlandse Schaatstijd (ANS). Met die correctiefactor kun je tijden die verreden zijn op verschillende ijsbanen eerlijk met elkaar vergelijken. Ook die innovatie is bedoeld om het schaatsplezier op alle ijsbanen te vergroten.

“We gaan verder met ANS, die bij meer wedstrijden straks als selectie-instrument zal gelden”, meldt Jurre Trouw, manager sportparticipatie van de KNSB. “We verwachten ook een positief effect van deze ‘schaatsparels op tournee’. Samen met lokale organisaties willen we ons inspannen om de groep wedstrijdrijders weer te vergroten. Wie wedstrijden rijdt, blijft langer bij de sport betrokken en zal ook eerder een vrijwilligerstaak oppakken, trainer worden of als jury een bijdrage leveren. De basis van dit alles is: plezier in het schaatsen. Deze alternatieve wedstrijdvormen helpen om, met name bij de jeugd, het plezier te vergroten. Hopelijk ontdekken we tijdens deze tournee nog meer pareltjes. Hoe meer vernieuwende ideeën, hoe liever.”

Tijdens de KNSB Verenigingsdag, op zaterdag 26 september, verzorgt Aron Marsman nog een workshop over de alternatieve wedstrijdvormen. Interesse? Aanmelden kan hier.