Het is een serieus schaatsdilemma: hoe kun je tijden van verschillende ijsbanen met elkaar vergelijken? De KNSB ontwikkelde, samen met Innovatielab Thialf, de Jheronimus Academy of Data Science en Qualogy, een correctiefactor: de Algemene Nederlandse Schaatstijd. Op deze pagina vind je de ranglijsten én uitgebreide uitleg over de ANS.
Binnen de KNSB kauwen we al vele jaren op dit vraagstuk: hoe kun je tijden van verschillende ijsbanen eerlijk en objectief met elkaar vergelijken? Na uitvoerige bestudering van heel erg veel data is daaruit een betrouwbare correctiefactor gedestilleerd. Die correctiefactor heet de Algemene Nederlandse Schaatstijd, kortweg ANS.
Voor de realisering hiervan werkt de KNSB samen met de Jheronimus Academy of Data Science (JADS, een samenwerking van TU Eindhoven en Tilburg Universiteit), Innovatielab Thialf en IT-experts van Qualogy.
De hamvraag in dit verhaal is: Wat is mijn tijd verreden op ijsbaan X eigenlijk waard als ik hem vergelijk met ijsbaan Y? De simpelste manier om dat te doen, is de baanrecords van alle ijsbanen naast elkaar leggen en op basis daarvan een correctiefactor bepalen.
Maar dat is te grofmazig, alleen al omdat de beste schaatsers niet op alle banen in actie komen. Uit een enorme database zijn daarom de beste tijden vergeleken van alle schaatsers die op verschillende banen wedstrijden hadden gereden. Als je per rijder kijkt naar de verschillen in beste tijden per baan, houd je de factor rijder constant en kun je een nauwkeurige schatting maken.
Maar ook dit model kende haken en ogen, want niet iedereen rijdt elke dag even goed of snel. Geoefende rijders zijn constanter dan beginnende. Het maakt ook uit of iemand vaak wedstrijden rijdt of slechts incidenteel. Bij junioren zie je binnen een seizoen grotere verschillen per rijder dan bij senioren, dus in de verschillen tussen banen zit ook hun ontwikkeling in het seizoen. Gezocht werd daarom naar data van een homogene groep schaatsers.
Na zorgvuldige afweging was de conclusie: we pakken de uitslagen van de 50 procent beste senioren (van 19 - 40 jaar) en masters (vanaf 40 jaar) die in een bepaald seizoen meerdere wedstrijden reden op verschillende ijsbanen in de periode 2015 –2025. Dat bleek de groep die het meest constant presteert binnen een seizoen. Je praat dan over ruim drieduizend rijders, van wie de tijden met elkaar zijn vergeleken. Uit die data is de ANS ontstaan.
Als je met de correctiefactor gaat terugrekenen, kom je uit op foutmarges van 0,4 tot 0,5 seconde op de 500 meter; dat is rond de 1 procent. De KNSB en zijn partners vinden dat een hoge precisie, omdat je ziet dat rijders binnen een seizoen op dezelfde baan al snel een seconde verschillen. Dat is zelfs bij topschaatsers het geval. Ook op de langere afstanden, waarvan wat minder data beschikbaar is, zijn de foutmarges tussen de 1 en 2%.
Wat veel rijders en trainers al met hun fingerspitzen aanvoelen, is nu met data onderbouwd. De correctiefactor kan een tijd die werd verreden op baan X nu eerlijk afzetten tegen een tijd op baan Y. Je rekent alles om naar een Algemene Nederlandse Schaatstijd. Daarmee weet je wat jouw tijd volgens die standaard waard is.
Samen met zijn partners blijft de KNSB de correctiefactor verder verfijnen en doorontwikkelen. Iedereen weet dat weersomstandigheden (luchtdruk, wind, temperatuur en neerslag) invloed hebben op de tijden die worden verreden. Samen met Qualogy wordt gewerkt aan een AI-model dat hiermee rekening houdt, zodat de ANS nog eerlijker en objectiever weergeeft wat een tijd op baan X precies waard is in vergelijking met andere banen.
De ANS is nauwkeurig samengesteld voor de 500, 1000, 1500, 3000 en 5000 meter. Wat is nu op elke afstand de exacte correctiefactor op jouw thuisbaan? Voor alle kunstijsbanen in Nederland, gerangschikt op alfabetische volgorde, hebben we deze netjes in tabellen verwerkt.
Daarop kun je per afstand zien welk percentage je bij jouw gereden tijd moet optellen of aftrekken om te zien wat die waard is volgens de ANS. Het volledige overzicht van de tabellen vind je hier.
Let op: omdat we voor de ijsbanen in Geleen (dicht geweest vanwege renovatie) en Leiden (nieuwe baan sinds 2023) nog te weinig data beschikbaar hadden, hebben zij een correctiefactor gekregen die hetzelfde is als vergelijkbare ijsbanen. Voor Leiden is dat de factor van Nijmegen (overdekte rondbaan korter dan 400 meter) geworden, Geleen is gelijkgeschakeld met Amsterdam (want aan buitenkanten en bij middenterrein onoverdekt).
Van de studiekamer ging de Algemene Nederlandse Schaatstijd in maart 2025 de ijsvloer op, met De Nationale 500. Aan dit testevent deden verspreid over veertien kunstijsbanen, van Breda tot Groningen, 1026 schaatsers deel. Zij reageerden enthousiast: in een enquête gaf 62 procent aan dat ze de ANS leuk of heel leuk vonden. Het testevent schreeuwde om een vervolg.
Dat vervolg komt spoedig. In de zomer van 2025 hebben de KNSB, JADS, Innovatielab Thialf en Qualogy de correctiefactor doorontwikkeld. De ANS kan nu ook worden toegepast op bijna alle andere courante afstanden in het langebaanschaatsen. Naast de 500 meter zijn dat de 1000, 1500, 3000 en 5000 meter.
In de winter van 2025-2026 worden nieuwe wedstrijden georganiseerd. Te beginnen op zondag 14 december, door de ISU uitgeroepen tot World Ice Skating Day. Op die dag staan in heel Nederland wedstrijden op het programma: 500, 1000 en 1500 meter. Dit resulteert weer in wedstrijduitslagen die zijn gebaseerd op de ANS-correctie. Op 1 maart 2026 is de tweede editie van De Nationale 500.
In het seizoen 2025-2026 zal het Nederlands Pupillentoernooi (NPT) in Groningen de ANS als selectiemiddel gebruiken. De NPT-organisatie gaat de ANS-ranglijsten gebruiken om naast alle baansnelsten te bepalen wie mag deelnemen aan deze landelijke wedstrijd in Groningen. In de praktijk betekent dit dat jonge schaatsers zich ook met een goede tijd op hun eigen baan kunnen kwalificeren voor dit toernooi, zij hoeven daarvoor niet per se naar een snelle ijsbaan elders in het land te reizen.
Mogelijk dat de ANS-tijden in de naaste toekomst ook worden gebruikt als selectiecriteria voor andere (landelijk) schaatstoernooien.
Hoe gaaf is het om als Amsterdammer schaatsvrienden in Leeuwarden, Deventer of Breda uit te dagen voor bijvoorbeeld die Nationale 500? Ieder rijdt gewoon op zijn eigen baan, maar je neemt het wel tegen elkaar op. Dat scheelt een hoop reistijd en ‘s avonds weet je gewoon wie de beste van de dag was. Je kunt jouw kring van tegenstanders zo groot maken als je zelf wilt.
De KNSB is ervan overtuigd dat deze correctiefactor het plezier van schaatsen op de eigen ijsbaan vergroot. Het scheelt bovendien veel onnodig gemaakte autokilometers (en dus ook geld), want je hoeft niet meer per se naar een snelle ijsbaan af te reizen om jezelf te verbeteren. Met de ANS als maatstaf kun je dat ook gewoon op je thuisbaan doen. Omdat de ANS helpt om de mobiliteit te verminderen, is ook het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat bij het project betrokken.
Met de ANS gaat een wereld aan nieuwe mogelijkheden open. Waar het allemaal toe leidt, kan de KNSB niet overzien. Maar zeker is dat met deze correctiefactor het aantal succesmomentjes voor schaatsers, jong en oud, kan toenemen. Daarom zijn we aan dit avontuur begonnen: we denken dat dit voor de breedtesport de aftrap voor een nieuw schaatstijdperk kan zijn.
Zoals hierboven reeds vermeld, kan de ANS jou straks een hoop reistijd besparen. Je hoeft immers niet meer naar de andere kant van het land om je PR of beste seizoenstijd op de 500 of 1500 meter aan te scherpen. Dankzij de correctiefactor kun je dat ook op je thuisbaan doen. Immers: hoe beter de ANS ingeburgerd raakt, hoe meer waarde de gecorrigeerde tijden gaan krijgen.
De ANS biedt jou als schaatser de mogelijkheid om de tijden die je rijdt te vergelijken met andere schaatsers in heel Nederland. Als je zelf op verschillende banen rijdt, kun je je eigen tijden ook eerlijk met elkaar vergelijken. Dat geeft jou een goed inzicht in de progressie die je maakt. Heeft jouw seizoensopbouw dat opgeleverd wat je wilde, heb je gepiekt op het juiste moment?
Er wordt hard gewerkt aan een dashboard dat voor elke rijder beschikbaar komt. Houd de ontwikkelingen op dat gebied in de gaten. Als we nieuws te melden hebben, kun je dat sowieso terugvinden in het nieuwsblok op knsb.nl.
Voor de Algemene Nederlandse Schaatstijd is een AI-model ontwikkeld, dat white label gebruikt kan worden voor andere sporten. Hiervoor is documentatie beschikbaar, waarin ook de voorwaarden beschreven staan. Sportbonden die hierin geïnteresseerd zijn, kunnen contact opnemen via [email protected].
Vragen?
Heb je vragen, opmerkingen of tips over de Algemene Nederlandse Schaatstijd? Laat het ons weten via [email protected].
